Ubezpieczenie emerytalne jest to ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy z powodu starości. Chłopcy i dziewczęta, które opłacają składkę, zapewniają sobie w ten sposób dochód w momencie zaprzestania pracy zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego. Na ubezpieczenie emerytalne odprowadzana jest składka w wysokości 19,52 proc. podstawy wymiaru składki. W wypadku osób, które oszczędzają swój kapitał emerytalny też w Otwartych Funduszach Emerytalnych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prezentuje 1/3 składki (tj. 7,3 proc.) do wybranego Otwartego Funduszu Emerytalnego. Jeżeli ubezpieczony nie przystąpił do funduszu emerytalnego, to wtedy cała składka na ubezpieczenie emerytalne przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Składka wpłacana do Otwartego Funduszu Emerytalnego pochodzi w całości z części opłacanej poprzez pracownika.

1 stycznia 1999 r. zaczął obowiązywać w Polsce nowy system emerytalny. Jego twórcy założyli docelowo, że przyszli emeryci będą otrzymywać emeryturę z choćby dwóch źródeł, tzn. ze zreformowanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i otwartych funduszy emerytalnych. Ustawodawca przewidział też sposobność powołania Pracowniczych Programów Emerytalnych, które posiadają charakter dobrowolny i uzupełniający w porównaniu do zwyczajnego systemu emerytalnego. Ubezpieczeni zostali więc podzieleni na trzy grupy, które różnią się ze względu na sposób oszczędzania, przywileje emerytalne i sposób wyliczenia emerytury.

Decyzje o przyznaniu emerytury wydają organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Postępowanie o przyznanie emerytury rozpoczyna się po złożeniu wniosku zainteresowanego.

Otwarty fundusz emerytalny jest osobą prawną posiadającą odrębną masę majątkową w porównaniu do instytucji nią zarządzającą czyli zwyczajnego towarzystwa emerytalnego. Oznacza to, że powszechne towarzystwa emerytalne, które zarządzają OFE, nie mogą przeznaczać środków uzbieranych w OFE na pokrycie własnych cen czy inwestycji. Kluczowym przedmiotem działalności funduszy jest gromadzenie środków pieniężnych pochodzących ze składek ubezpieczonych i inwestowanie ich na rynku finansowym, z przeznaczeniem na wypłatę emerytur dla członków funduszu po osiągnięciu poprzez nich wieku emerytalnego. Do otwartego funduszu emerytalnego ma obowiązek przystąpić osoba urodzona po 31 grudnia 1968 r., która po raz pierwszy rozpoczyna pracę, z tytułu której podlega obowiązkowemu albo dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu Własne Konto Emerytalne to konto, które pozwala dodatkowe oszczędzanie na emeryturę bez konieczności odprowadzania podatku dochodowego od zysków kapitałowych.

Oszczędzanie na IKE umożliwia na zgromadzenie dodatkowych oszczędności, dzięki którym będzie można uzupełnić zyski emerytalne z systemu zwyczajnego. Oszczędzający na IKE korzysta ze zwolnienia podatkowego od zysków kapitałowych w wysokości 19 proc. W wypadku śmierci właściciela konta środki zgromadzone na IKE zwolnione są też z podatku od zredukowania i darowizn.

Ubezpieczenie rentowe zapewnia świadczenia gotówkowe w przypadku utraty zysków z powodu niezdolności do pracy (renta) albo śmierci żywiciela (renta rodzinna). Składka na ubezpieczenie rentowe wynosi 6 proc. podstawy wymiaru składki. Składka opłacana jest w części poprzez pracodawcę (4,pięć proc. podstawy wymiaru), a w części poprzez pracownika (1,pięć proc. podstawy wymiaru).

Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała zawarte prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniała uwarunkowania wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Renta rodzinna przysługuje również uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci pobierała zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne.

Decyzje o przyznaniu renty wydają organy rentowe właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Postępowanie przyznania renty rozpoczyna się na podstawie wniosku zainteresowanego.